Wilgen

Onze knotwilgen in het tweede jaar na aanplant

Wat is een knotwilg?

De familie van de wilgen omvat veel verschillende soorten.

De schietwilg is een veelvoorkomende soort en kan flink groot worden.

De schietwilg werd (en wordt) geknot om de wilgentenen te oogsten: er ontstaat een knotwilg. Een knotwilg is dus geen aparte soort: het is een naam die verwijst naar de vorm die door mensen is ontstaan.

Wilgentenen worden gebruikt voor zinkstukken (voor dijkaanleg), beschoeiingen en vlechtwerk.

Hierdoor werden knotwilgen karakteristieke elementen in het Nederlandse landschap.

Grienden zijn knotwilgen“plantages” in vochtige gebieden (bijv de Biesbosch), waar de wilgen veel lager worden geknot om het “rijshout” makkelijk te kunnen oogsten. Vaak wordt hiervoor de katwilg gebruikt.

Jonge putters in de toppen

Wilgen op onze boerderij

Wij vinden het belangrijk om  oudhollandse landschapselementen te her-introduceren: bv knotwilgen en hagen.

Knotwilgen en hagen zijn belangrijk voor de biodiversiteit: ze bieden een leefomgeving voor insecten (bestuivers) en vogels.

Wilgen zijn vroege bloeiers (vanaf eind februari of begin maart) en zijn in die periode (als er nog niet veel anders bloeit) de belangrijkste bron van nectar voor bestuivers (zweefvliegen, hommels en bijen) en daarmee heel belangrijk voor onze boomgaard.

De bast van wilgen bevat salicylzuur (grondstof voor aspirine), en looizuur en heeft daardoor een pijnstillende en koortswerende werking. Onze boer Ledjaar hangt soms wilgentakken in de stal, zodat de koeien ervan kunnen eten.

Doortrekkende kramsvogels in één van onze knotwilgen in de winter

Knotschema

Wilgen bloeien op takken van het tweede jaar. Ieder jaar snoeien zou dus niet erg zinvol zijn.

Wij houden een 3-jaren schema aan, waarin om-en-om gesnoeid wordt en waardoor er altijd een flink aantal bomen bloem- en bladdragend zijn.

Volgend jaar (jan 2027) wordt er bijvoorbeeld niet gesnoeid.

Knotwilgen kunnen wel 100 jaar oud worden.

Wilgenbloei

Mannelijke katjes van de katwilg (uit de windsingel van de boomgaard)

Wilgen bloeien in “katjes”. Ieder katje is een verzameling van heel veel aparte bloemetjes, dicht opeen gepakt.

Wilgen zij tweehuizige planten. Dat wil zeggen dat het organisme (de boom) ofwel mannelijk is (katjes met stuifmeeldraden) ofwel vrouwelijk (katjes met stampers).

Vrouwelijke wilgen hebben dus altijd mannelijke wilgen nodig om zaden te kunnen vormen. Er is dus altijd kruisbestuiving.

Sommigen van ons kennen tweehuizigheid van hennepplanten, de minder avontuurlijken misschien van spinazie 😊

Onze wilgen zijn “krijgertjes” en hebben nog niet gebloeid; we kennen de verhouding van mannelijke en vrouwelijke bomen (nog) niet…….